| Punkt | Katolicki | Prawosławny | Luterański | Reformowany | Anglikański | Baptystyczny | Starokatolicki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sola Scriptura? | NIE — Pismo + Tradycja + Magisterium | NIE — Pismo + Tradycja (7 soborów + ojcowie) | TAK — norma normans non normata | TAK — bardziej rygorystycznie niż luteranie | TAK + Tradycja jako pomoc | TAK — rygorystycznie (zwłaszcza Southern) | Pismo + 7 soborów I tysiąclecia |
| Kanon ST | 46 ksiąg (z deuterokanonicznymi) | 50+ (najszerszy, z 3 Mch, 1 Ezd, Mod. Manassesa) | 39 (hebrajski, bez deuterokanonicznych) | 39 | 39 + apokryfy "do nauki, nie dogmatu" | 39 | 39 + apokryfy z notą |
| Autorytet papieża | Nieomylny ex cathedra (Vat. I 1870), jurysdykcja | Patriarcha Rzymu — primus inter pares (do schizmy) | Antychryst (Luter); biskup Rzymu, brak prymatu | Antychryst lub zwykły biskup | Honorowy (klauzula Vincentiana) | Brak — autorytet zboru | Odrzucony (po 1870) |
| Punkt | Katolicki | Prawosławny | Luterański | Reformowany | Anglikański | Baptystyczny | Starokatolicki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Usprawiedliwienie | Wiara + uczynki + sakramenty (Trydent 1547) | Theosis (przebóstwienie) — proces uświęcania | Sola fide — przez wiarę, forensyczne | Sola fide + predestynacja podwójna | Sola fide (39 Art. XI) | Sola fide | Bliżej luteranów / Wspólna Deklaracja 1999 |
| Predestynacja | Z przewidzenia uczynków (Molina) | Synergistyczna — Bóg + wolna wola | Tylko do zbawienia (Formuła Zgody XI) | Podwójna — do zbawienia i potępienia (Dordrecht 1619) | Umiarkowana (39 Art. XVII) | Zwykle umiarkowana | Synergistyczna |
| Łaska | Gratia infusa (wlana) + actuelle | Boska energia, niestworzona (Palamas) | Sola gratia — forensyczna, imputacja | Sola gratia + nieoodparta | Sola gratia | Sola gratia | Sola gratia |
| Czyściec | Istnieje (Sobór Florencki 1439) | Modlitwy za zmarłych, ale brak doktryny czyśćca | Nie istnieje (odrzucony) | Nie istnieje | Nie istnieje (39 Art. XXII) | Nie istnieje | Nie istnieje (odrzucony 1870) |
| Punkt | Katolicki | Prawosławny | Luterański | Reformowany | Anglikański | Baptystyczny | Starokatolicki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Liczba sakramentów | 7 | 7 (od XIII w.) | 2 (Chrzest, Wieczerza) — pokuta jako codzienna | 2 | 2 + 5 obrzędów | 2 (Chrzest, Wieczerza — symboliczne) | 7 |
| Wieczerza Pańska | Transsubstancjacja (esencja chleba znika) | Realna obecność przez epiklezę Ducha | Realna obecność „in, cum et sub" (Luter) | Duchowa obecność przez wiarę (Kalwin) | Realna obecność (Cranmer — duchowa) | Symbol pamiątkowy (Zwingli) | Realna obecność (jak prawosławni) |
| Chrzest niemowląt | TAK — gładzi grzech pierworodny | TAK | TAK — wiara wlewana | TAK — przymierze | TAK | NIE — tylko dorośli (sola fide) | TAK |
| Komunia świeckich | Tylko chleb (od XIII w., wkrótce wino przywracane) | Pod dwiema postaciami (zawsze) | Pod dwiema postaciami (sub utraque specie) | Pod dwiema postaciami | Pod dwiema postaciami | Symboliczna — chleb + sok winogron | Pod dwiema postaciami |
| Spowiedź | Obowiązkowa, indywidualna (raz w roku min.) | Indywidualna, regularna | Indywidualna zachowana, ale nieobowiązkowa (Beichte) | Powszechna w nabożeństwie | Indywidualna dostępna, opcjonalna | Powszechna | Indywidualna zachowana |
| Punkt | Katolicki | Prawosławny | Luterański | Reformowany | Anglikański | Baptystyczny | Starokatolicki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Struktura | Episkopalna, papież jako głowa | Autokefalia patriarchatów | Episkopalna (Skandynawia) / synodalna (KEA Polski) | Prezbiterialna (Kalwin) lub kongregacyjna | Episkopalna (sukcesja apostolska) | Kongregacyjna — niezależność zboru | Episkopalna (sukcesja apostolska) |
| Sukcesja apostolska | Konieczna do ważności święceń | Konieczna | Pożądana (skandynawska) lub niekonieczna (KEA Polski) | Niekonieczna | Konieczna (39 Art.) | Niekonieczna — wezwanie Boże | Konieczna (zachowana przez biskupa Utrechtu) |
| Święcenia kobiet | Nie | Nie | KEA Polski: tak (od 2022); inne KEA: zwykle tak | Tak (większość) | Tak (od 1992 w Kościele Anglii) | Różnie (większość: nie) | Tak (od 1996 w Niemczech) |
| Celibat księży | Obowiązkowy (od XII w.) — Wschód: tylko biskupi | Tylko biskupi (z mnichów) | Małżeństwo dozwolone (od Lutra 1525) | Małżeństwo dozwolone | Małżeństwo dozwolone | Małżeństwo dozwolone | Małżeństwo dozwolone (od 1878) |
| Punkt | Katolicki | Prawosławny | Luterański | Reformowany | Anglikański | Baptystyczny | Starokatolicki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Theotokos | TAK (Bogarodzica) | TAK | TAK (Augsburska Konfesja, Sobór Efeski 431) | Christotokos / Theotokos (raczej akceptowane) | TAK | Christotokos (raczej) | TAK |
| Niepokalane Poczęcie | Dogmat (Pius IX 1854) | NIE — Maryja dziedziczy grzech pierworodny | NIE | NIE | NIE | NIE | NIE (odrzucone) |
| Wniebowzięcie | Dogmat (Pius XII 1950) | Zaśnięcie (Koimesis) — pobożna tradycja, nie dogmat | NIE | NIE | NIE | NIE | NIE |
| Kult świętych | Wstawiennictwo, relikwie, modlitwy do | Ikony świętych, modlitwy do | Wzór wiary, nie pośrednicy (Augsburska Konfesja XXI) | Odrzucony | Wspomnienie świętych biblijnych | Odrzucony | Wspomnienie świętych |
| Punkt | Katolicki | Prawosławny | Luterański | Reformowany | Anglikański | Baptystyczny | Starokatolicki |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Obrazy w kościele | Czczone (relikwie, ikony) | Ikony czczone — kult dulia/proskynesis | Zachowane, ale bez kultu (Luter vs Karlstadt) | Usunięte (Zwingli, Kalwin) — bałwochwalstwo | Zachowane | Zwykle minimalne | Zachowane |
| Hymny / muzyka | Chorał gregoriański + Palestrina + nowoczesne | Bizantyjski śpiew chóralny (bez instrumentów) | Chorał luterański (Luter, Bach!) — centralność muzyki | Tylko psalmy (klasyczny) — bez muzyki instrumentalnej | Hymny + chorał anglikański | Współczesne pieśni gospel / chorałowe | Tradycyjne |
| Filioque (Symbol) | TAK — „i Syna" | NIE — Duch tylko od Ojca | TAK (zachowane w Liber Concordiae) | TAK | TAK | TAK | NIE (od 1875) |
| Kalendarz | Cykl 3-letni czytań (po Vat. II) | Cykl jednoroczny, ortodoksyjny | Tradycyjny incipit: Invocavit, Laetare, Quasimodogeniti... | Często bez kalendarza liturgicznego | Common Lectionary | Często minimalny | Tradycyjny rzymski (przed Vat. II) |
| Tradycja | Wierni globalnie | Główne kraje | Polska |
|---|---|---|---|
| Katolicki | ~1,4 miliarda | Brazylia, Meksyk, Filipiny, USA, Włochy, Francja, Polska | ~33 miliony |
| Prawosławny | ~260-280 milionów | Rosja, Ukraina, Rumunia, Grecja, Serbia, Bułgaria | ~500 tys. (PAKP) |
| Luterański | ~75 milionów (Światowa Federacja Luterańska) | Niemcy, Skandynawia, Etiopia, Indonezja, USA, Tanzania, Madagaskar | ~70 tys. (KEA Polski) |
| Reformowany | ~80 milionów (prezbiterianie + kongregacjonalisci) | USA, Korea Płd., Niderlandy, Szkocja, Węgry, RPA | ~3 tys. (Kościół Ewangelicko-Reformowany) |
| Anglikański | ~85 milionów (Komunia Anglikańska) | Anglia, Nigeria, Uganda, Kenia, Australia, Kanada | ~150 osób (chaplaincy w Warszawie) |
| Baptystyczny | ~100 milionów | USA (Southern Baptists 13 mln), Brazylia, Nigeria, Indie | ~5 tys. (Kościół Chrześcijan Baptystów) |
| Starokatolicki | ~1 milion (Unia Utrechcka) | Niemcy, Holandia, Szwajcaria, USA (PNCC) | ~20 tys. (Kościół Polskokatolicki + Mariawici) |
| Z kim | Co osiągnięto | Rok / dokument |
|---|---|---|
| Katolicy | Wspólna Deklaracja o Usprawiedliwieniu — historyczne pojednanie w kluczowym sporze reformacji | Augsburg, 31.10.1999 |
| Reformowani | Konkordia z Leuenberg — wzajemne uznanie ministerstwa i sakramentów; pełna komunia | 1973 (KEA Polski sygnatariusz) |
| Anglikanie (skandynawsko-bałtyckie) | Konkordia z Porvoo — pełna komunia, wzajemne święcenia. Polski KEA nie sygnatariusz. | 1992 |
| Starokatolicy | Wzajemne uznanie ministerstwa (Niemcy, Holandia) | od 1985 |
| Metodyści | Wspólna Deklaracja o Usprawiedliwieniu (przystąpienie 2006) | 2006 |
| Prawosławni | Dialog teologiczny od 1959 — ważne na poziomie doktryny, nie ma jeszcze pełnej komunii | od 1959 |
| Baptyści | Dialog na poziomie wzajemnego szacunku, fundamentalne różnice w doktrynie chrztu | od lat 90. |